แก้ว

แก้ว เป็นสมุนไพรไทยและไม้ประดับที่พบได้ทั่วไปในประเทศไทย มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Murraya paniculata (L.) Jack อยู่ในวงศ์ส้ม (Rutaceae) จุดเด่นคือดอกสีขาวมีกลิ่นหอม ใบมีต่อมน้ำมันหอมระเหย และมีการใช้ ใบแก้วเป็นยาสมุนไพรตามภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย โดยเฉพาะอาการจุกเสียด แน่นท้อง ขับลม และใช้ในตำรับยาขับประจำเดือน นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยเกี่ยวกับสารกลุ่มคูมาริน ฟลาโวนอยด์ น้ำมันหอมระเหย และฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาหลายด้าน

ข้อมูลพื้นฐานของสมุนไพร

ชื่อสมุนไพร : แก้ว
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Murraya paniculata (L.) Jack
ชื่อวงศ์ : Rutaceae
ชื่อสามัญ : Orange jasmine, Orange jessamine, Chinese box tree, Andaman satinwood
ชื่อท้องถิ่น : แก้วขาว, แก้วขี้ไก่, แก้วพริก, ตะไหลแก้ว, แก้วลาย, จ๊าพริก, กะมูนิง
ลักษณะการใช้ประโยชน์ : เป็นทั้งไม้ประดับ ไม้ทำแนวรั้ว ไม้ใช้ประโยชน์ และสมุนไพร
ส่วนที่มีการใช้เป็นยา : ใบสด รวมถึงรากและเปลือกต้นตามตำรายาและภูมิปัญญาท้องถิ่น

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ลำต้น : แก้วเป็นไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลาง ไม่ผลัดใบ แตกกิ่งก้านมาก ทรงพุ่มแน่น สามารถสูงได้ประมาณ 5–10 เมตร เปลือกลำต้นสีเทาหรือขาวเทาและแตกเป็นร่องตามยาว
ใบ : เป็นใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ เรียงสลับ ใบย่อยประมาณ 3–9 ใบ รูปรี รูปไข่ หรือรูปไข่กลับ สีเขียวเข้มและเป็นมัน เมื่อขยี้ใบจะมีกลิ่นหอมฉุน เนื่องจากมีต่อมน้ำมัน
ดอก : ออกเป็นช่อสั้นตามซอกใบหรือปลายกิ่ง ดอกสีขาว มีกลีบดอก 5 กลีบ มีกลิ่นหอมมาก ดอกมีขนาดประมาณ 2–3 เซนติเมตร
ผล : เป็นผลสดรูปไข่หรือรูปรี เมื่อสุกมีสีส้มถึงแดงอมส้ม ภายในมีเมล็ดประมาณ 1–2 เมล็ด

ถิ่นกำเนิดและการกระจายพันธุ์

ถิ่นกำเนิด : มีถิ่นกำเนิดในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อนของเอเชียและแปซิฟิก
การกระจายพันธุ์ : พบตั้งแต่อินเดีย ศรีลังกา จีน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงประเทศไทย ไปจนถึงบางพื้นที่ของแปซิฟิก
ในประเทศไทย : พบได้หลายภูมิภาค และมีการนำมาปลูกอย่างแพร่หลายเป็นไม้ประดับและไม้ทำแนวรั้ว
ถิ่นอาศัย : สามารถเจริญได้ในสภาพอากาศร้อนชื้น และสามารถปรับตัวกับสภาพแวดล้อมที่ค่อนข้างแห้งได้

การปลูกและการขยายพันธุ์

สภาพแสง : เจริญได้ดีในบริเวณที่ได้รับแสงแดดเต็มวันถึงแสงรำไร
ดิน : เหมาะกับดินร่วนที่ระบายน้ำได้ดี
น้ำ : ต้องการความชื้นปานกลาง แต่เมื่อเจริญเต็มที่สามารถทนแล้งได้ค่อนข้างดี
การขยายพันธุ์ : นิยมขยายพันธุ์ด้วย การเพาะเมล็ดและการตอนกิ่ง
การดูแล : สามารถตัดแต่งกิ่งเพื่อควบคุมทรงพุ่มและส่งเสริมการแตกกิ่งใหม่ จึงเหมาะสำหรับปลูกเป็นแนวรั้วหรือไม้ประดับ

ส่วนที่ใช้เป็นยา

ใบสด : เป็นส่วนที่มีการระบุใช้เป็นยาสมุนไพรในข้อมูลด้านการแพทย์แผนไทย โดยใช้ในกลุ่มอาการจุกเสียด แน่นท้อง ขับลม และมีการใช้ในตำรับยาขับประจำเดือน
ราก : มีการกล่าวถึงในตำรายาไทยและภูมิปัญญาท้องถิ่นสำหรับใช้ประกอบตำรับยา
เปลือกต้น : มีรายงานการใช้ตามภูมิปัญญาพื้นบ้านและมีสารพฤกษเคมีหลายกลุ่ม
ดอก : มีน้ำมันหอมระเหยและมีการนำไปใช้ด้านกลิ่นหอมและผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ

สรรพคุณทางสมุนไพร มีการใช้ตามภูมิปัญญา

ใบแก้ว : ตามภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยใช้แก้ จุกเสียด แน่นท้อง ขับผายลม และบำรุงธาตุ
ใบ : มีการใช้สำหรับอาการท้องเสียและบิดในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย
ใบและก้านใบ : มีการใช้เป็นยาชาระงับอาการปวด และมีภูมิปัญญาการใช้ภายนอกในกรณีปวดฟัน
ใบ : มีการใช้ในตำรับยาขับโลหิตระดูหรือขับประจำเดือนของสตรี
รากและส่วนอื่นของต้น : มีการใช้ตามตำรายาไทยในด้านการแก้ปวดและบำรุงธาตุ แต่รายละเอียดการใช้แตกต่างกันตามตำรับ
ภูมิปัญญาพื้นบ้านบางพื้นที่ : มีการใช้แก้วสำหรับอาการไอ วิงเวียนศีรษะ ข้ออักเสบ และอาการทางระบบทางเดินอาหาร

หมายเหตุ: สรรพคุณข้างต้นเป็นข้อมูลจากตำรายาไทยและภูมิปัญญาการใช้สมุนไพร ไม่ควรตีความว่าเป็นข้อบ่งใช้ทางการแพทย์ที่ได้รับการยืนยันจากการทดลองในมนุษย์ทั้งหมด

วิธีใช้

ตามภูมิปัญญาสำหรับอาการปวดฟัน : มีข้อมูลการนำใบสดตำพอแหลกแล้วแช่ในสุรา จากนั้นนำน้ำยาที่ได้มาทาบริเวณฟันที่ปวด โดยเชื่อว่าองค์ประกอบจากน้ำมันหอมระเหยช่วยให้เกิดอาการชาและบรรเทาปวด
ใช้เป็นยาต้ม : มีข้อมูลการใช้ก้านและใบสดต้มกับน้ำ แล้วรับประทานในภูมิปัญญาเพื่อช่วยเรื่องท้องเสีย บิด และขับลม
ตำรับยาไทย : ใบแก้วสามารถนำไปปรุงเป็นตำรับยา เช่น ตำรับที่เกี่ยวข้องกับการขับประจำเดือนและการแก้จุกเสียดแน่นเฟ้อ

ข้อควรระวัง: ไม่ควรนำวิธีใช้จากภูมิปัญญาพื้นบ้านไปใช้แทนการรักษาโรค โดยเฉพาะการรับประทานในหญิงตั้งครรภ์หรือผู้ที่มีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์แผนไทยหรือบุคลากรสาธารณสุขก่อนใช้

ในบัญชียาจากสมุนไพร

จากแหล่งข้อมูลที่ตรวจสอบ ไม่พบหลักฐานเพียงพอที่จะระบุว่า แก้ว (Murraya paniculata) เป็นรายการสมุนไพรเดี่ยวที่อยู่ในบัญชียาจากสมุนไพรของบัญชียาหลักแห่งชาติในลักษณะยาเดี่ยว อย่างไรก็ตาม ใบแก้วมีการใช้ในตำรับยาแผนไทยและตำรับยาประสะใบแก้ว ตามแหล่งข้อมูลด้านการแพทย์แผนไทยและภูมิปัญญาท้องถิ่น

ดังนั้น สำหรับการเผยแพร่บนเว็บไซต์ ควรแยกให้ชัดเจนระหว่าง “สมุนไพรที่มีการใช้ในตำรายาไทย” กับ “รายการยาในบัญชียาจากสมุนไพรของบัญชียาหลักแห่งชาติ”

สารสำคัญ

มีการศึกษาพบสารพฤกษเคมีหลายกลุ่มใน Murraya paniculata ได้แก่

คูมาริน (Coumarins)
ฟลาโวนอยด์ (Flavonoids)
อัลคาลอยด์ (Alkaloids)
เทอร์พีนอยด์ (Terpenoids)
สารประกอบฟีนอลิก (Phenolic compounds)
น้ำมันหอมระเหย (Essential oils)
สเตอรอล (Sterols)
กรดอินทรีย์
สารกลุ่มอื่น ๆ ที่พบแตกต่างกันตามส่วนของพืชและวิธีการสกัด

มีรายงานการแยกสารจากใบ เช่น murrangatin, murrangatin acetate, murranganonesenecionate, micropubescin และฟลาโวนอยด์ 3′,4′,5′,7-tetramethoxyflavone

องค์ประกอบของน้ำมันหอมระเหยสามารถแตกต่างกันตามแหล่งปลูก สภาพอากาศ ดิน ช่วงเวลาที่เก็บเกี่ยว และวิธีการทำให้แห้ง

งานวิจัยและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

งานวิจัยเกี่ยวกับ Murraya paniculata ส่วนใหญ่เป็นการศึกษาในระดับห้องปฏิบัติการและสัตว์ทดลอง โดยมีรายงานฤทธิ์ทางชีวภาพหลายด้าน แต่ยังไม่ควรนำผลดังกล่าวมาเทียบเท่ากับประสิทธิผลในการรักษาโรคในมนุษย์

งานทบทวนวรรณกรรมล่าสุดรวบรวมข้อมูลสารประกอบทางเคมีจำนวนมาก และรายงานฤทธิ์ที่อยู่ระหว่างการศึกษา เช่น ต้านการอักเสบ ต้านเชื้อแบคทีเรีย ต้านอนุมูลอิสระ ลดปวด ต้านเบาหวาน ต้านมะเร็ง และฤทธิ์ต่อระบบประสาทบางด้าน

งานวิจัยของ Rodan และคณะพบว่า สารสกัดใบด้วยเอทิลอะซีเตตสามารถแยกสารคูมารินและฟลาโวนอยด์หลายชนิด และศึกษาฤทธิ์ที่เกี่ยวข้องกับเชื้อแบคทีเรียก่อโรคปริทันต์และกระบวนการอักเสบในระดับเซลล์

การศึกษาทางเภสัชวิทยา

มีการศึกษาฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของสารสกัดและน้ำมันหอมระเหยจากแก้วหลายด้าน ได้แก่

ฤทธิ์ระงับปวด : มีผลในการทดลองในสัตว์ทดลองจากสารสกัดบางส่วนของต้น
ฤทธิ์ต้านการอักเสบ : พบจากสารสกัดและสารบางกลุ่ม โดยมีการศึกษาเส้นทางการส่งสัญญาณที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบ
ฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย : มีรายงานว่าสารสกัดจากใบสามารถยับยั้งแบคทีเรียบางชนิดได้
ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ : พบจากสารสกัดที่มีสารฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์
ฤทธิ์ต้านอาการท้องเสีย : มีการศึกษาในสัตว์ทดลองและเนื้อเยื่อที่แยกออกจากร่างกาย โดยเกี่ยวข้องกับฤทธิ์คลายการหดเกร็งและการปิดกั้นช่องแคลเซียม
ฤทธิ์ขยายหลอดลมและหลอดเลือด : มีรายงานจากการทดลองในเนื้อเยื่อสัตว์
ฤทธิ์ต้านเบาหวาน : มีการศึกษาในระดับก่อนคลินิก
ฤทธิ์ต่อระบบประสาท : มีรายงานฤทธิ์ต้านความวิตกกังวลและฤทธิ์อื่น ๆ ที่ยังต้องศึกษาต่อ

ความปลอดภัย

ข้อมูลด้านความปลอดภัยของแก้วยังมีจำกัดเมื่อเทียบกับสมุนไพรที่มีการใช้ในมนุษย์อย่างกว้างขวาง งานทบทวนทางวิชาการระบุว่างานศึกษาความเป็นพิษของ Murraya paniculata ยังมีไม่มาก

ในการศึกษาความเป็นพิษเฉียบพลัน สารสกัดใบด้วยเอทานอล-น้ำที่ให้แก่หนูทดลองในขนาด 2,000 และ 5,000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ไม่พบการตายหรือความผิดปกติเด่นชัดในช่วงติดตาม 14 วัน อย่างไรก็ตาม ผลดังกล่าวเป็นข้อมูลจากสัตว์ทดลอง ไม่สามารถใช้ยืนยันความปลอดภัยในการใช้กับมนุษย์ได้โดยตรง

ข้อห้ามใช้

หญิงตั้งครรภ์ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานแก้วในรูปแบบสมุนไพรโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ เนื่องจากมีข้อมูลการใช้ตามภูมิปัญญาเกี่ยวข้องกับการขับประจำเดือน
ไม่ควรใช้สมุนไพรแก้วในขนาดเข้มข้นหรือใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานานโดยไม่มีคำแนะนำจากแพทย์แผนไทยหรือบุคลากรทางการแพทย์
ผู้ที่มีโรคประจำตัว หรือรับประทานยาหลายชนิด ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนใช้
ไม่ควรนำข้อมูลการทดลองในสัตว์มาใช้กำหนดขนาดยาสำหรับมนุษย์

ปฏิกิริยาระหว่างสมุนไพรกับยา

ปัจจุบันมีข้อมูลทางคลินิกเกี่ยวกับ ปฏิกิริยาระหว่างแก้วกับยาแผนปัจจุบันค่อนข้างจำกัด จึงไม่ควรสรุปว่าไม่มีปฏิกิริยาระหว่างกัน

ผู้ที่ใช้ยาประจำ โดยเฉพาะยาที่มีช่วงความปลอดภัยแคบ ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรเมื่อใช้ผลิตภัณฑ์จาก Murraya paniculata เนื่องจากสารสกัดแต่ละชนิดมีองค์ประกอบทางเคมีแตกต่างกัน และฐานข้อมูลด้านอันตรกิริยาของสมุนไพรกับยายังมีข้อจำกัด

การใช้ในอาหาร

แก้วไม่ได้เป็นผักหรือเครื่องเทศหลักที่นิยมรับประทานในอาหารไทย แต่มีการใช้ประโยชน์ในด้านอาหารในบางวัฒนธรรม โดยมีรายงานการใช้ใบและกิ่งอ่อนของ Murraya paniculata ในอาหารบางประเภท โดยเฉพาะในบริบทของอาหารพื้นบ้านและการแพทย์พื้นบ้านของเอเชีย

การใช้ในผลิตภัณฑ์

น้ำมันหอมระเหย : ใช้เป็นแหล่งกลิ่นหอมและมีศักยภาพสำหรับผลิตภัณฑ์เครื่องหอม
เครื่องสำอาง : มีรายงานการนำสารหอมจากดอกและส่วนต่าง ๆ ของต้นไปใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องสำอาง
น้ำหอม : ดอกแก้วมีกลิ่นหอมชัดเจน จึงมีการนำสารหอมไปประยุกต์ใช้ด้านน้ำหอมและผลิตภัณฑ์แต่งกลิ่น
ไม้ใช้สอย : เนื้อไม้มีความแข็งและมีลวดลาย จึงนำไปทำเครื่องเรือน เครื่องมือ ด้ามเครื่องใช้ หวี และเครื่องดนตรีไทยบางชนิด

การเก็บเกี่ยวและการเก็บรักษา

ใบ : ควรเลือกเก็บใบที่สมบูรณ์ ไม่เป็นโรคหรือถูกแมลงทำลาย
การเตรียมสมุนไพรแห้ง : ควรทำความสะอาดและทำให้แห้งอย่างเหมาะสม เพื่อลดความชื้นและป้องกันเชื้อรา
การเก็บรักษา : เก็บในภาชนะสะอาด ปิดสนิท แห้ง และป้องกันแสงและความชื้น
น้ำมันหอมระเหย : ควรเก็บในภาชนะที่ปิดสนิทและเหมาะสม เนื่องจากองค์ประกอบของน้ำมันหอมระเหยสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามสภาพการเก็บรักษา

ภูมิปัญญาท้องถิ่น

แก้วเป็นพืชที่มีความสัมพันธ์กับภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านของไทยมาเป็นเวลานาน โดยเฉพาะการใช้ใบเป็นยา

ภาคกลางมีชื่อเรียก แก้วขาว
ภาคเหนือพบชื่อ ตะไหลแก้ว และ แก้วพริก
ลำปางพบชื่อ จ๊าพริก
ยะลาพบชื่อ แก้วขี้ไก่
สระบุรีพบชื่อ แก้วลาย
ปัตตานีและพื้นที่ชุมชนมลายูพบชื่อ กะมูนิง

ในภูมิปัญญาไทย ใบแก้วมีการนำไปปรุงยาเพื่อ ขับประจำเดือน แก้จุกเสียด แน่นท้อง ขับลม และบำรุงธาตุ รวมถึงมีการใช้ภายนอกเพื่อช่วยบรรเทาอาการปวดฟัน

ประวัติและวัฒนธรรม

แก้วเป็นไม้ประดับที่มีความสำคัญในวิถีชีวิตไทย เนื่องจากเป็นไม้ทรงพุ่มสวย ดอกสีขาวและมีกลิ่นหอม จึงนิยมปลูกตามบ้าน วัด และสถานที่สำคัญ รวมถึงใช้ทำแนวรั้ว

ดอกแก้วยังปรากฏในวรรณกรรมและวัฒนธรรมไทย โดยเป็นหนึ่งในดอกไม้ที่มีชื่อเสียงด้านกลิ่นหอม และมีการปลูกต้นแก้วขนาดใหญ่ตามบ้านเก่าและวัดบางแห่ง ซึ่งมีต้นอายุมากกว่า 100 ปี

นอกจากนี้ เนื้อไม้แก้ว มีความแข็งและละเอียด จึงถูกนำไปทำเครื่องใช้ เครื่องดนตรีไทย เช่น ซอด้วงและซออู้ รวมถึงงานแกะสลักและงานช่างพื้นบ้าน

สถานะการอนุรักษ์

Murraya paniculata* มีการกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติเป็นบริเวณกว้างในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อนของเอเชียและแปซิฟิก และฐานข้อมูล Plants of the World Online ของ Kew รับรองชื่อชนิดนี้เป็นชื่อที่ยอมรับ
ในประเทศไทย แก้วยังคงพบได้จากการปลูกเป็นไม้ประดับและไม้แนวรั้วอย่างแพร่หลาย
อย่างไรก็ตาม มีข้อมูลจากแหล่งภูมิปัญญาท้องถิ่นว่าต้นแก้วขนาดใหญ่ที่เติบโตตามธรรมชาติพบเห็นน้อยลง และต้นเก่าแก่จำนวนหนึ่งพบตามบ้านเก่าและวัด

ข้อมูลอนุกรมวิธาน

อาณาจักร (Kingdom) : Plantae
หมวด (Phylum) : Streptophyta
ชั้น (Class) : Equisetopsida
ชั้นย่อย (Subclass) : Magnoliidae
อันดับ (Order) : Sapindales
วงศ์ (Family) : Rutaceae
สกุล (Genus) : Murraya J.Koenig
ชนิด (Species) : Murraya paniculata (L.) Jack

ชื่อพ้องที่พบในฐานข้อมูลอนุกรมวิธาน ได้แก่ Chalcas paniculata L. และ Murraya exotica L. เป็นต้น ทั้งนี้ฐานข้อมูล Kew Plants of the World Online รับรอง Murraya paniculata (L.) Jack เป็นชื่อที่ยอมรับในปัจจุบัน

การตรวจสอบเอกลักษณ์สมุนไพร

การระบุแก้วเพื่อใช้เป็นสมุนไพรควรอาศัยลักษณะทางพฤกษศาสตร์ประกอบกัน ได้แก่

ใบ : ใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ มีใบย่อยหลายใบ เรียงสลับ สีเขียวเข้มเป็นมัน
กลิ่นใบ : เมื่อขยี้ใบมีกลิ่นหอมฉุนเฉพาะตัวจากต่อมน้ำมัน
ดอก : สีขาว มีกลีบดอก 5 กลีบ และมีกลิ่นหอม
ผล : ผลรูปไข่หรือรูปรี เมื่อสุกสีส้มถึงแดงอมส้ม มีเมล็ดประมาณ 1–2 เมล็ด
ลำต้น : เปลือกสีเทาหรือขาวเทา แตกเป็นร่องตามยาว

ชื่อวิทยาศาสตร์ที่ควรใช้ในการบันทึกข้อมูลสมุนไพรคือ Murraya paniculata (L.) Jack เพื่อช่วยลดความสับสนกับพืชสกุลหรือชนิดอื่นที่มีชื่อสามัญใกล้เคียงกัน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

มูลนิธิสุขภาพไทย. (2566, 16 กุมภาพันธ์). แก้ว ไม้ประดับและไม้ยา.
สถานการแพทย์แผนไทยประยุกต์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. (2564). แก้ว. คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร. (ม.ป.ป.). ฐานข้อมูลแก้ว. กรมวิชาการเกษตร.
สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ / ฐานข้อมูลพรรณไม้. (ม.ป.ป.). แก้ว.
มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. (ม.ป.ป.). แก้ว. ฐานข้อมูลต้นไม้มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
มหาวิทยาลัยมหิดล คณะเภสัชศาสตร์. (ม.ป.ป.). ฐานข้อมูลอันตรกิริยาระหว่างสมุนไพรกับยาแผนปัจจุบัน. ศูนย์ข้อมูลสมุนไพร.
Joshi, D., & Gohil, K. J. (2023). A brief review on Murraya paniculata (Orange Jasmine): Pharmacognosy, phytochemistry and ethanomedicinal uses. Journal of Pharmacopuncture, 26(1), 10–17. https://doi.org/10.3831/KPI.2023.26.1.10
Rehman, S., et al. (2023). Diversity in phytochemical composition and medicinal value of Murraya paniculata. Chemistry & Biodiversity. https://doi.org/10.1002/cbdv.202200396
Rodanant, P., Khetkam, P., Suksamrarn, A., & Kuvatanasuchati, J. (2015). Coumarins and flavonoid from Murraya paniculata (L.) Jack: Antibacterial and anti-inflammation activity. Journal of Medical Association of Thailand, 98(6), 1947–1951.
Zhang, et al. (2024). A comprehensive review of the botany, phytochemistry, pharmacology, and toxicology of Murrayae Folium et Cacumen. Frontiers in Pharmacology.
Royal Botanic Gardens, Kew. (2026). Murraya paniculata (L.) Jack. Plants of the World Online.