โกงกางใบใหญ่

โกงกางใบใหญ่

โกงกางใบใหญ่

โกงกางใบใหญ่ เป็นไม้ยืนต้นในระบบนิเวศป่าชายเลนที่มีความสำคัญทั้งด้านการอนุรักษ์ชายฝั่งและการใช้ประโยชน์ตาม ภูมิปัญญาสมุนไพรไทย โดยเฉพาะ เปลือกต้น ซึ่งมีรสฝาดและมีสารแทนนินในปริมาณมาก จึงมีการนำมาใช้ตามภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อช่วยห้ามเลือด สมานแผล และบรรเทาอาการท้องร่วงและบิด อย่างไรก็ตาม หลักฐานทางคลินิกในมนุษย์ยังมีจำกัด จึงควรแยกการใช้ตามภูมิปัญญาออกจากข้อสรุปด้านประสิทธิผลทางการแพทย์สมัยใหม่

ข้อมูลพื้นฐานของสมุนไพร

  • ชื่อสมุนไพร: โกงกางใบใหญ่
  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Rhizophora mucronata Poir.
  • ชื่อพ้องที่พบในเอกสารอนุกรมวิธาน: Rhizophora macrorrhiza Griff., Rhizophora latifolia Miq. และชื่อพ้องอื่นบางชื่อ
  • วงศ์: Rhizophoraceae
  • ชื่อสามัญ: Asiatic mangrove, Red mangrove, Loop-root mangrove
  • ชื่อท้องถิ่น: กงกอน, กงกางนอก, กงเกง, กางเกง, พังกา, พังกาใบใหญ่ และชื่อท้องถิ่นอื่นตามแต่ละพื้นที่
  • ลักษณะการใช้เป็นสมุนไพร: ส่วนที่กล่าวถึงในตำรับและภูมิปัญญาพื้นบ้านมากที่สุดคือ เปลือกต้น โดยเฉพาะการใช้เป็นยาฝาดสมานและห้ามเลือด

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ต้น: เป็นไม้ยืนต้นไม่ผลัดใบ ขนาดกลางถึงใหญ่ สูงประมาณ 20–30 เมตร และบางแหล่งรายงานว่าสามารถสูงได้ประมาณ 30–40 เมตร ลำต้นค่อนข้างตรง มีรากค้ำจุนจำนวนมากบริเวณโคนต้น ช่วยพยุงต้นในพื้นที่ดินเลน
  • เปลือก: เปลือกนอกสีเทาถึงดำ มีลักษณะหยาบและแตกเป็นร่องทั้งตามยาวและตามขวางคล้ายตาราง เมื่อเปลือกด้านนอกถูกกระแทกหรือเปิดออก เปลือกด้านในมีสีเหลืองถึงส้ม
  • ใบ: เป็นใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก ใบมีขนาดค่อนข้างใหญ่ รูปรีหรือรูปรีกว้าง ยาวประมาณ 8–24 เซนติเมตร กว้างประมาณ 5–13 เซนติเมตร ปลายใบมีติ่งแหลมแข็ง โคนใบสอบ ใบด้านบนสีเขียว ส่วนด้านล่างออกเหลืองและอาจมีจุดสีดำขนาดเล็กกระจายอยู่
  • ดอก: ออกเป็นช่อบริเวณซอกใบ ช่อหนึ่งมีหลายดอก กลีบเลี้ยง 4 กลีบ กลีบดอก 4 กลีบ สีขาวหรือเหลืองอ่อน ขอบกลีบดอกมีขนละเอียด
  • ผล: รูปคล้ายไข่หรือรูปไข่ปลายคอด เมื่อแก่มีสีน้ำตาลอมเขียว
  • ฝัก/ต้นกล้า: มีการงอกของเมล็ดขณะยังติดอยู่กับต้น หรือ vivipary ทำให้เกิดส่วน hypocotyl ยาวคล้ายฝัก สามารถหลุดออกจากต้นและปักลงในดินเลนเพื่อเจริญเป็นต้นใหม่

ถิ่นกำเนิดและการกระจายพันธุ์

  • โกงกางใบใหญ่มีการกระจายพันธุ์กว้างในเขตร้อนของโลกเก่า ตั้งแต่แอฟริกาตะวันออก มาดากัสการ์ เอเชียใต้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ ออสเตรเลียตอนเหนือ ไปจนถึงหมู่เกาะในแปซิฟิก
  • ในประเทศไทยพบตาม ป่าชายเลน ชายฝั่งทะเล ปากแม่น้ำ ริมคลอง และบริเวณที่มีน้ำทะเลขึ้นถึงเป็นประจำ โดยชอบพื้นที่ดินเลนและชายฝั่งของปากแม่น้ำหรือคลองที่ได้รับอิทธิพลจากน้ำขึ้นน้ำลง
  • มีรายงานการพบในหลายจังหวัดของประเทศไทย ครอบคลุมภาคตะวันตก ภาคกลาง ภาคตะวันออก และภาคใต้ ทั้งฝั่งอ่าวไทยและฝั่งทะเลอันดามัน

การปลูกและการขยายพันธุ์

  • การขยายพันธุ์ด้วยฝัก: เป็นวิธีสำคัญ เนื่องจากโกงกางใบใหญ่มีลักษณะการงอกของเมล็ดตั้งแต่อยู่บนต้นแบบ vivipary
  • ควรเลือก ฝักหรือ propagule ที่สมบูรณ์ ไม่มีร่องรอยการทำลายจากโรคหรือแมลง
  • หลังเก็บควรนำไปปลูกโดยเร็ว เนื่องจากความสามารถในการตั้งตัวของ propagule อาจลดลงเมื่อเก็บไว้นาน
  • พื้นที่ปลูกควรเป็น ดินเลนหรือดินเลนปนทราย มีความชื้นสูงและได้รับน้ำทะเลขึ้นถึงเป็นระยะ
  • งานศึกษาพบว่า propagule ของ R. mucronata สามารถลอยน้ำและแพร่กระจายไปตามกระแสน้ำได้ และสามารถตั้งรากได้ดีในสภาพแวดล้อมที่มีความเค็มไม่สูงเกินไป

ส่วนที่ใช้เป็นยา

  • เปลือกต้น: เป็นส่วนที่มีการกล่าวถึงในตำรับและภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้านมากที่สุด ใช้ในลักษณะยาฝาดสมาน ห้ามเลือด และบรรเทาอาการท้องร่วงหรือบิด
  • ใบอ่อน: มีการใช้ตามภูมิปัญญาท้องถิ่นในการบดพอกแผลและช่วยห้ามเลือด
  • รากอ่อน ผลอ่อน และฝักอ่อน: มีการใช้ในภูมิปัญญาท้องถิ่นบางพื้นที่ แต่ข้อมูลด้านประสิทธิผลและความปลอดภัยยังมีจำกัด

สรรพคุณทางสมุนไพร มีการใช้ตามภูมิปัญญา

หมายเหตุ: รายการต่อไปนี้เป็นข้อมูลการใช้ตาม ภูมิปัญญาพื้นบ้านและเอกสารสมุนไพร ไม่ควรตีความว่าเป็นข้อบ่งใช้ที่ได้รับการยืนยันจากการทดลองทางคลินิก

  • แก้ท้องร่วง: เปลือกต้นนำมาต้มเป็นน้ำดื่มตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน
  • แก้บิดและบิดเรื้อรัง: มีการใช้เปลือกต้นต้มดื่ม
  • ช่วยห้ามเลือด: เปลือกต้นหรือใบอ่อนนำมาตำละเอียดแล้วใช้ภายนอกกับบาดแผลตามภูมิปัญญา
  • ช่วยสมานแผล: มีการใช้เปลือกต้นบดหรือใช้น้ำจากเปลือกสำหรับชะล้างแผล
  • แก้คลื่นเหียนและอาเจียน: มีรายงานการใช้เปลือกต้นตามภูมิปัญญา
  • อาเจียนเป็นเลือด: มีการบันทึกการใช้เปลือกต้นในตำรับพื้นบ้าน
  • เบาหวาน: มีการบันทึกในภูมิปัญญาพืชสมุนไพรบางพื้นที่ แต่ยังไม่ควรนำไปใช้แทนยารักษาโรคเบาหวาน เนื่องจากหลักฐานทางคลินิกยังไม่เพียงพอ
  • ฟกช้ำดำเขียว: มีการใช้ตามภูมิปัญญาท้องถิ่นบางแห่ง

วิธีใช้

ตามฐานข้อมูลภูมิปัญญาพืชสมุนไพรของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง มีการบันทึกวิธีใช้แบบพื้นบ้าน ได้แก่

  • เปลือกต้น: ต้มเป็นยาหม้อสำหรับดื่ม หรือบดให้ละเอียดใช้พอกแผลสด
  • ใบอ่อน: บดละเอียดใช้ปิดหรือพอกแผลสด และบางพื้นที่นำใบอ่อนแห้งมาชงน้ำร้อนดื่มคล้ายชา
  • รากอ่อน: มีการรับประทานสดตามภูมิปัญญาเพื่อเป็นยาบำรุงกำลัง
  • ผลอ่อน: มีการเคี้ยวแล้วใช้พ่นบริเวณแผลตามความเชื่อพื้นบ้านเกี่ยวกับพิษจากปลาทะเล
  • ฝักอ่อน: บางพื้นที่นำมาต้มเอาน้ำดื่มเพื่อบรรเทาอาการปวดหลังปวดเอว

ข้อควรระวัง: วิธีใช้ข้างต้นเป็นข้อมูลภูมิปัญญาพื้นบ้าน ไม่ใช่ขนาดยามาตรฐานทางการแพทย์ และไม่ควรนำไปใช้รักษาโรครุนแรงโดยไม่ปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพ

ในบัญชียาจากสมุนไพร

จากการตรวจสอบข้อมูลที่ค้นได้ ยังไม่พบหลักฐานที่น่าเชื่อถือว่าโกงกางใบใหญ่ (Rhizophora mucronata) เป็นรายการสมุนไพรในบัญชียาหลักแห่งชาติด้านยาจากสมุนไพร ดังนั้นไม่ควรระบุว่าเป็นสมุนไพรในบัญชีดังกล่าวโดยไม่มีเอกสารทางราชการยืนยัน

สารสำคัญ

มีการศึกษาพบสารพฤกษเคมีหลายกลุ่มในโกงกางใบใหญ่ โดยองค์ประกอบอาจแตกต่างกันตามส่วนของพืช แหล่งที่ปลูก ตัวทำละลาย และวิธีการสกัด

  • แทนนิน (tannins): พบเด่นในเปลือกและมีความสัมพันธ์กับคุณสมบัติฝาดสมาน
  • ฟลาโวนอยด์ (flavonoids)
  • ฟีนอลิก (phenolics)
  • อัลคาลอยด์ (alkaloids)
  • สเตียรอยด์ (steroids)
  • ซาโปนิน (saponins)
  • เทอร์พีนอยด์ (terpenoids)
  • ไกลโคไซด์ (glycosides)
  • โพลีฟีนอล (polyphenols)
  • โพลีแซ็กคาไรด์ (polysaccharides)

มีรายงานสารเฉพาะชนิด เช่น catechin, epicatechin, epigallocatechin, epicatechin gallate, daidzein, naringenin, β-sitosterol และ rutin จากส่วนต่าง ๆ ของพืช

งานวิจัยและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์

งานวิจัยเกี่ยวกับ Rhizophora mucronata เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่หลักฐานส่วนใหญ่ยังอยู่ในระดับ การศึกษาในหลอดทดลอง การทดลองในสัตว์ และการทบทวนวรรณกรรม มากกว่าการทดลองทางคลินิกในมนุษย์

  • บทความทบทวนปี 2023 รวบรวมสารประกอบจากส่วนต่าง ๆ ของพืชได้ประมาณ 60 ชนิด และรายงานศักยภาพทางชีวภาพหลายด้าน เช่น ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ ต้านจุลชีพ ต้านเบาหวาน และฤทธิ์ต่อเซลล์มะเร็ง
  • งานวิจัยล่าสุดที่ศึกษาสารสกัดจากโกงกางใบใหญ่พบสาร N-trans-para-caffeoyl-tyramine, β-sitosterol และ rutin และพบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ รวมถึงฤทธิ์ระงับปวดในแบบจำลองสัตว์ทดลอง
  • งานวิจัยเกี่ยวกับดอกในปี 2025 พบสารเมแทบอไลต์หลายชนิดและรายงานศักยภาพด้านฤทธิ์ต้านจุลชีพและต้านเซลล์มะเร็งในระดับห้องปฏิบัติการ

การศึกษาทางเภสัชวิทยา

มีรายงานการศึกษาฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของสารสกัดโกงกางใบใหญ่ในหลายด้าน ได้แก่

  • ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ: สารสกัดจากใบและส่วนอื่นของพืชมีสารกลุ่มฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์ และแสดงความสามารถในการกำจัดอนุมูลอิสระในแบบจำลองทดลอง
  • ฤทธิ์ต้านการอักเสบ: มีรายงานทั้งในหลอดทดลองและสัตว์ทดลอง
  • ฤทธิ์ต้านจุลชีพ: สารสกัดบางชนิดมีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อแบคทีเรียและเชื้อราบางสายพันธุ์
  • ฤทธิ์ลดระดับน้ำตาล: มีผลการทดลองทั้งในหลอดทดลองและสัตว์ทดลอง แต่ยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันประสิทธิผลในการรักษาโรคเบาหวานในมนุษย์
  • ฤทธิ์ระงับปวด: มีรายงานในแบบจำลองสัตว์ทดลอง
  • ฤทธิ์ต้านเซลล์มะเร็ง: พบศักยภาพในระดับเซลล์และสัตว์ทดลองบางรูปแบบ แต่ยังไม่ใช่หลักฐานว่ารักษามะเร็งในมนุษย์ได้
  • ฤทธิ์ต้านไวรัส: มีรายงานการศึกษาบางส่วนเกี่ยวกับสารจากโกงกางใบใหญ่ โดยเฉพาะกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับ HIV แต่ยังอยู่ในระดับงานวิจัย ไม่ใช่ข้อบ่งใช้ทางคลินิก

ความปลอดภัย

ข้อมูลด้านความปลอดภัยของโกงกางใบใหญ่ยังไม่สมบูรณ์ โดยเฉพาะการใช้ในมนุษย์เป็นระยะเวลานาน

  • การทดลองสารสกัดใบด้วยเมทานอลในหนูพบว่า การให้ครั้งเดียวในขนาด 250–2,000 มก./กก. ไม่ทำให้สัตว์ทดลองเสียชีวิต แต่ขนาดสูงสุดมีการเปลี่ยนแปลงของเอนไซม์ตับและพบความผิดปกติทางพยาธิสภาพของตับและระบบประสาท
  • การศึกษาสารสกัดจากเปลือกในหนูไม่พบการเสียชีวิตแม้ได้รับขนาดสูงถึง 3,200 มก./กก. และรายงานค่า oral LD50 มากกว่า 5,000 มก./กก. ในการศึกษานั้น อย่างไรก็ตาม ผลดังกล่าวไม่สามารถนำมาแปลตรง ๆ เป็นขนาดที่ปลอดภัยสำหรับมนุษย์ได้
  • เปลือกมี แทนนินสูง การรับประทานสารสกัดเข้มข้นหรือใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานานจึงควรระมัดระวัง โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคทางเดินอาหารหรือมีปัญหาด้านโภชนาการ

ข้อห้ามใช้

  • ไม่ควรใช้โกงกางใบใหญ่เป็นยารักษาโรคแทนการรักษามาตรฐาน โดยเฉพาะ โรคเบาหวาน เลือดออกผิดปกติ ท้องร่วงรุนแรง หรือบิด
  • หลีกเลี่ยงการรับประทานสารสกัดเข้มข้นหรือใช้เป็นเวลานานโดยไม่มีคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ
  • ผู้ตั้งครรภ์ เด็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีโรคประจำตัว ควรปรึกษาผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพก่อนใช้ในรูปแบบรับประทาน
  • หากมีอาการท้องร่วงร่วมกับไข้สูง ถ่ายเป็นเลือด ขาดน้ำ หรืออาการรุนแรง ควรพบแพทย์ ไม่ควรพึ่งสมุนไพรเพียงอย่างเดียว

ปฏิกิริยาระหว่างสมุนไพรกับยา

ยังไม่มีข้อมูลทางคลินิกที่เพียงพอสำหรับระบุ ปฏิกิริยาระหว่างโกงกางใบใหญ่กับยาชนิดใดอย่างแน่นอน จึงควรใช้ความระมัดระวัง โดยเฉพาะสารสกัดที่มีความเข้มข้นสูง

เนื่องจากมีการศึกษาพบฤทธิ์ทางชีวภาพ เช่น ฤทธิ์ลดน้ำตาลและฤทธิ์ที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบ จึงควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรหากใช้ร่วมกับ ยารักษาเบาหวาน ยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด หรือยาที่มีผลต่อตับ ทั้งนี้ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะยืนยันคู่ยาหรือกลไกปฏิกิริยาเฉพาะเจาะจง

การใช้ในอาหาร

มีข้อมูลว่าผลและส่วนอ่อนของโกงกางในบางวัฒนธรรมถูกนำมาใช้เป็นอาหาร โดยอาจนำผลมาปรุงสุกหรือแปรรูป และมีรายงานการใช้ส่วนอ่อนเป็นผักในบางพื้นที่

อย่างไรก็ตาม ส่วนต่าง ๆ ของโกงกางมีแทนนินและสารพฤกษเคมีหลายชนิด จึงควรผ่านกระบวนการเตรียมที่เหมาะสม และไม่ควรถือว่าทุกส่วนของพืชสามารถรับประทานสดได้อย่างปลอดภัย

การใช้ในผลิตภัณฑ์

  • เปลือก: เป็นแหล่งแทนนิน ใช้ในการฟอกหนังและย้อมวัสดุ เช่น เชือก แห และอวน
  • สารสกัดเปลือก: มีศักยภาพในการพัฒนาเป็นแหล่งสารต้านอนุมูลอิสระหรือสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ
  • งานอุตสาหกรรม: แทนนินจากเปลือกมีการศึกษาสำหรับการผลิตกาวที่ใช้กับไม้อัดและวัสดุไม้ประกอบ
  • ไม้: มีการใช้ทำฟืนและถ่านคุณภาพดี รวมถึงการใช้งานบางประเภทในชุมชนชายฝั่ง

การเก็บเกี่ยวและการเก็บรักษา

  • เปลือกต้น: ควรเก็บจากต้นที่สมบูรณ์และหลีกเลี่ยงการลอกเปลือกรอบลำต้น เพราะอาจทำให้ต้นตายและส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศป่าชายเลน
  • ใบ: เลือกใบที่สมบูรณ์ ไม่มีเชื้อราและสิ่งปนเปื้อน
  • ฝัก/propagule: ควรเลือกวัสดุขยายพันธุ์ที่สมบูรณ์และนำไปปลูกโดยเร็ว
  • วัตถุดิบสมุนไพรที่เก็บมาแล้วควรทำความสะอาดและทำให้แห้งในสภาพที่เหมาะสมก่อนจัดเก็บ
  • ควรเก็บในภาชนะสะอาด แห้ง ปิดสนิท ป้องกันความชื้น แสง และแมลง
  • การเก็บเกี่ยวจาก ป่าชายเลนธรรมชาติ ควรคำนึงถึงกฎหมาย การอนุรักษ์ และผลกระทบต่อระบบนิเวศเป็นสำคัญ

ภูมิปัญญาท้องถิ่น

โกงกางใบใหญ่เป็นหนึ่งในพืชที่มีการใช้ประโยชน์ในชุมชนชายฝั่ง โดยเฉพาะชุมชนที่มีความรู้เกี่ยวกับ สมุนไพรป่าชายเลน ตัวอย่างเช่นชุมชนบ้านตันหยงกาโบย จังหวัดสตูล มีบันทึกการใช้เปลือกโกงกางใบใหญ่ตำละเอียดเพื่อชะล้างแผลและห้ามเลือด

ภูมิปัญญาดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าชุมชนชายฝั่งไม่ได้ใช้ป่าชายเลนเพียงเป็นแหล่งอาหารและทรัพยากรเท่านั้น แต่ยังเป็นแหล่ง พืชสมุนไพรและองค์ความรู้การดูแลสุขภาพพื้นบ้าน ที่มีการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น

ประวัติและวัฒนธรรม

โกงกางเป็นองค์ประกอบสำคัญของวิถีชีวิตชุมชนชายฝั่งเอเชียมาเป็นเวลานาน เปลือกมีการใช้เป็นแหล่ง แทนนิน สำหรับฟอกหนังและย้อมอุปกรณ์ประมง ขณะที่ไม้ถูกนำไปใช้เป็นฟืนและถ่าน

ในประเทศไทย โกงกางใบใหญ่เป็นไม้ป่าชายเลนที่มีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตประมงพื้นบ้าน การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชายฝั่ง และภูมิปัญญาสมุนไพรของชุมชนชายทะเล

สถานะการอนุรักษ์

  • สถานะตามการประเมินการอนุรักษ์: Least Concern (LC) หรือ ความเสี่ยงต่ำ
  • เหตุผลสำคัญคือโกงกางใบใหญ่มีการกระจายพันธุ์กว้างมาก ตั้งแต่แอฟริกา เอเชียเขตร้อน ออสเตรเลีย ไปจนถึงหมู่เกาะแปซิฟิก และมีรายงานจากพื้นที่จำนวนมาก
  • อย่างไรก็ตาม สถานะ LC ไม่ได้หมายความว่าป่าชายเลนในทุกพื้นที่ไม่มีความเสี่ยง การทำลายป่าชายเลน การเปลี่ยนแปลงชายฝั่ง การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และการใช้ประโยชน์ทรัพยากรอย่างไม่เหมาะสมยังสามารถกระทบต่อประชากรในระดับท้องถิ่นได้

ข้อมูลอนุกรมวิธาน

  • Kingdom: Plantae
  • Clade: Tracheophytes
  • Clade: Angiosperms
  • Clade: Eudicots
  • Clade: Rosids
  • Order: Malpighiales
  • Family: Rhizophoraceae
  • Genus: Rhizophora L.
  • Species: Rhizophora mucronata Poir.

ชื่อ Rhizophora mucronata ได้รับการตีพิมพ์โดย Poiret ในปี ค.ศ. 1804 และอยู่ในวงศ์ Rhizophoraceae

การตรวจสอบเอกลักษณ์สมุนไพร

การระบุโกงกางใบใหญ่ควรพิจารณาลักษณะทางพฤกษศาสตร์ร่วมกัน ไม่ควรอาศัยชื่อท้องถิ่นเพียงอย่างเดียว

  • ลำต้น: มีรากค้ำจุนจำนวนมากบริเวณโคนต้น
  • ใบ: ใบค่อนข้างใหญ่ รูปรีถึงรูปรีกว้าง ปลายใบมีติ่งแหลมแข็ง
  • ดอก: ช่อดอกออกตามซอกใบ มีดอกหลายดอก และดอกมีก้าน
  • ผล: รูปไข่และมี hypocotyl งอกออกมาเป็นแท่งยาว
  • hypocotyl: สีเขียว ลักษณะยาวและเรียว เป็นลักษณะเด่นของการงอกแบบ vivipary
  • เปลือก: ภายนอกสีเทาถึงดำและแตกเป็นร่อง เมื่อเปิดเปลือกพบเนื้อในสีเหลืองถึงส้ม

การจำแนกทางพฤกษศาสตร์ในประเทศไทยสามารถใช้ลักษณะของ ใบ ดอก ผล hypocotyl และกายวิภาคของใบ ร่วมกัน โดยงานทบทวนอนุกรมวิธานของ Rhizophora ในประเทศไทยปี 2024 ได้จัดทำคำวินิจฉัยและกุญแจจำแนกสำหรับชนิดที่พบในประเทศไทย

สำหรับการตรวจสอบวัตถุดิบสมุนไพรที่ผ่านการแปรรูป ควรใช้ข้อมูลทาง กายวิภาคศาสตร์พืช การตรวจสารสำคัญ และโครมาโทกราฟี ร่วมด้วย หากต้องการมาตรฐานระดับห้องปฏิบัติการ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

  1. กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง. (ม.ป.ป.). ภูมิปัญญาพืชสมุนไพร: โกงกางใบใหญ่. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
  2. โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ. (ม.ป.ป.). โกงกางใบใหญ่.
  3. Ngernsaengsaruay, C., Chanton, P., Leksungnoen, N., Uthairatsamee, S., & Mianmit, N. (2024). การทบทวนอนุกรมวิธานสกุล Rhizophora ในประเทศไทย. PeerJ, 12, e17460. https://doi.org/10.7717/peerj.17460
  4. Roy, U. K., Sarkar, C., Jamaddar, S., Mondal, B., Ramproshad, S., Zulfiquar, T. N., Panthi, S., Mondal, M., Mukerjee, N., Rahman, M. H., Roy, P., Ahmad, Z., Khan, F. S., & Sweilam, S. H. (2023). A detailed assessment of the traditional applications, bioactive content, pharmacology, and toxicity of Rhizophora mucronata. Journal of Herbal Medicine, 41, 100702. https://doi.org/10.1016/j.hermed.2023.100702
  5. Sida, N. A., Trinovitasari, N., Malina, R., Sabarudin, Kasmawati, H., & Ruslin. (2024). Rhizophora mucronata dalam pengobatan sindrom metabolik–ทบทวน kandungan senyawa dan farmakologi. Lansau: Jurnal Ilmu Kefarmasian, 2(2), 88–109. https://doi.org/10.33772/lansau.v2i2.28
  6. Nithyanandam, R., et al. (2014). Safety and toxicological evaluation of Rhizophora mucronata (a mangrove from Vellar estuary, India): Assessment of mutagenicity, genotoxicity and in vivo acute toxicity. Molecular Biology Reports. https://doi.org/10.1007/s11033-013-2981-9
  7. Ngernsaengsaruay, C., Chanton, P., Leksungnoen, N., Uthairatsamee, S., & Mianmit, N. (2024). A taxonomic revision of Rhizophora L. (Rhizophoraceae) in Thailand. PeerJ, 12, e17460. https://doi.org/10.7717/peerj.17460
  8. Tomlinson, P. B. (1986). The botany of mangroves. Cambridge University Press.
Scroll to top